Na czym polega zasada 50/30/20?
Zasada 50/30/20 dzieli dochód netto na trzy części: 50% na potrzeby, 30% na zachcianki i 20% na oszczędności i spłatę długów. Spopularyzowały ją Elizabeth Warren i Amelia Warren Tyagi w książce All Your Worth z 2005 roku. To wciąż najczęstszy punkt startu dla pierwszego budżetu domowego, bo wystarczy jedna liczba: pensja na rękę.
- Potrzeby — 50%. To, czego wymaga każdy miesiąc: czynsz lub rata za mieszkanie, media i internet, jedzenie, dojazdy, ubezpieczenia, opieka nad dziećmi i minimalne raty.
- Zachcianki — 30%. To, co sprawia, że miesiąc jest Twój: restauracje, hobby, wyjazdy, subskrypcje, ubrania ponad podstawę.
- Oszczędności i długi — 20%. Poduszka finansowa, cele oszczędnościowe, własne wpłaty na emeryturę i nadpłaty ponad minimalną ratę.
Przykład: metoda 50/30/20 przy 6000 zł na rękę
Przy dochodzie netto 6000 zł zasada daje 3000 zł na potrzeby, 1800 zł na zachcianki i 1200 zł na oszczędności i spłatę długów. A tak wygląda prawdziwy miesiąc przy tym samym dochodzie, posortowany w cztery grupy Groworth:
| Grupa | Zeszły miesiąc | Udział | 50/30/20 | Norma Groworth |
|---|---|---|---|---|
| POTRZEBY | 3300 zł | 55% | 3000 zł | do 3600 zł |
| ZACHCIANKI | 1200 zł | 20% | 1800 zł | 600–1800 zł |
| OSZCZĘDNOŚCI | 900 zł | 15% | 1200 zł | od 600 zł |
| ZOBOWIĄZANIA | 400 zł | 6,7% | minimum w POTRZEBACH, nadpłata w 20% | do 900 zł |
| Zostaje | 200 zł | 3,3% |
POTRZEBY zajmują 55%: o 300 zł więcej niż 50% z zasady i w normie Groworth do 60%. Przy wysokim czynszu to zwykły obraz, a 50% z zasady to raczej kierunek niż granica. ZACHCIANKI (20%) i ZOBOWIĄZANIA (6,7%) też są w normie. OSZCZĘDNOŚCI to 15%; dopisz do nich 200 zł, które zostają na koniec miesiąca, a dojdziesz do 18,3% — blisko 20% z zasady.
Zasada 50/30/20 a normy Groworth
Groworth śledzi te same grupy — POTRZEBY, ZACHCIANKI, OSZCZĘDNOŚCI i ZOBOWIĄZANIA — i mierzy każdą przedziałem zamiast jednym sztywnym udziałem:
| Grupa | Zasada 50/30/20 | Norma Groworth |
|---|---|---|
| POTRZEBY | 50% | do 60% |
| ZACHCIANKI | 30% | 10–30% |
| OSZCZĘDNOŚCI | 20% | od 10% |
| ZOBOWIĄZANIA | minimum w POTRZEBACH, nadpłata w 20% | do 15% (33% z kredytem hipotecznym) |
- POTRZEBY do 60% (3600 zł przy 6000 zł). Miejsce na prawdziwe koszty mieszkania, żeby miesiąc z wysokim czynszem też mieścił się w planie.
- ZACHCIANKI 10–30% (600 zł–1800 zł). Dolna i górna granica: budżet z miejscem na przyjemności to budżet, którego się trzymasz.
- OSZCZĘDNOŚCI od 10% (600 zł i więcej). Poduszka finansowa, oszczędności i inwestycje: pieniądze, które zostają Twoje. 10% to start, a 20% z zasady to mocny następny krok.
- ZOBOWIĄZANIA do 15% (900 zł), z kredytem hipotecznym do 33% (1980 zł). Długi to osobna grupa, więc widzisz, jak każda rata przybliża dzień bez długów.
Jak stosować zasadę 50/30/20 w 4 krokach
- Zacznij od dochodu netto. Pensja po podatku i składkach ZUS oraz wszystko inne, co wpływa na konto w miesiącu, np. 800 plus.
- Posortuj wydatki z zeszłego miesiąca w grupy. Wyciąg z banku ma już każdą płatność kartą i każdy przelew.
- Ustal kwotę OSZCZĘDNOŚCI w dniu wypłaty. Zlecenie stałe na 1200 zł (20%) — albo 600 zł (10%) na start — zanim zaczną się wydatki miesiąca.
- Raz w tygodniu sprawdź podział. Dziesięć minut wystarczy, by przesunąć pieniądze między ZACHCIANKAMI a OSZCZĘDNOŚCIAMI, póki miesiąc trwa.
Inne podziały: 70/20/10 i 60/20/20
Ta sama idea występuje w innych proporcjach. 70/20/10 łączy potrzeby i zachcianki w 70% (4200 zł), 20% na oszczędności (1200 zł) i 10% na spłatę długów lub darowizny (600 zł). 60/20/20 pasuje do dużego miasta z wysokim czynszem: 60% potrzeby (3600 zł), 20% zachcianki (1200 zł) i 20% oszczędności (1200 zł). Przy każdym podziale normy Groworth powyżej zostają tym samym punktem odniesienia.
Najczęstsze pytania
Zasada 50/30/20 liczy się od brutto czy od netto?
Od netto: od pensji na rękę, po podatku i składkach. Wpłaty na PPK potrącane z pensji to już oszczędzanie — możesz je doliczyć do 20%, jeśli chcesz pełny obraz.
Gdzie w zasadzie 50/30/20 są raty kredytów?
Minimalna rata to potrzeba i należy do 50%. Wszystko ponad minimum należy do 20% na oszczędności i długi. W Groworth ZOBOWIĄZANIA to osobna grupa z normą do 15% dochodu, a z kredytem hipotecznym do 33%.
Co jeśli potrzeby zajmują więcej niż 50% dochodu?
Przy wysokim czynszu to częste. Norma Groworth dla POTRZEB to do 60%, więc miesiąc 60/25/15 to solidny plan. Przy 6000 zł 60% to 3600 zł.
Ile odkładać przy 6000 zł na rękę?
Zasada 50/30/20 daje 1200 zł na oszczędności i spłatę długów, 3000 zł na potrzeby i 1800 zł na zachcianki. Norma Groworth dla OSZCZĘDNOŚCI zaczyna się od 10%, czyli 600 zł.
Czy odkładanie 20% jest realne?
Zacznij od tego, gdzie jesteś, i podnoś stopniowo: 10% to startowa norma Groworth, a z jednym punktem procentowym więcej co miesiąc dojdziesz do 20% w ciągu roku.
Czy Groworth korzysta z zasady 50/30/20?
Groworth śledzi te same grupy — POTRZEBY, ZACHCIANKI, OSZCZĘDNOŚCI i ZOBOWIĄZANIA — z własnymi przedziałami: POTRZEBY do 60%, ZACHCIANKI 10–30%, OSZCZĘDNOŚCI od 10%, ZOBOWIĄZANIA do 15% (33% z kredytem hipotecznym). Sortujesz wydatki, a aplikacja co miesiąc pokazuje udział każdej grupy.